Niemcy są przykładem najbardziej dynamicznie rozwijającej się gospodarki na świecie. Nic więc dziwnego, że coraz więcej Polaków wyjeżdża tam nie tylko z uwagi na zatrudnienie się u pracodawcy i wysokie zarobki, ale w celu założenia w Niemczech własnej działalności gospodarczej. Dzięki temu, że w Niemczech obowiązuje zasada wolności gospodarczej, zakładać firmy, jak i prowadzić je na równych zasadach co obywatele tego kraju mogą wszyscy obcokrajowcy z państw Unii Europejskiej. Specjalne uprawnienia są w Niemczech potrzebne jedynie w zawodach służby zdrowia czy adwokatów.

Pierwszym krokiem, jaki należy zrobić, jest udanie się do Urzędu Meldunkowego (Buergeramt) i przedstawienie dowodu zgłoszenia działalności gospodarczej w Urzędzie do spraw Gospodarki (Gewerbeamt). Kolejno uzyskuje się automatycznie zaświadczenie o prawie pobytu. Co więcej, osoby, które zdecydowały się na podjęcie własnej działalności gospodarczej na terenie Niemiec, mają nieograniczone prawo do swobodnego przemieszczania się i przebywania na terenie Unii Europejskiej.

Biorąc pod uwagę zasady prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Niemiec, to są one zbliżone do naszych polskich realiów. Zarówno w Niemczech, jak i w Polsce firmę należy zarejestrować, aby uzyskać numer identyfikacji podatkowej do rozliczania się z fiskusem. Podobnie jak w naszym kraju, tak i w Niemczech należy posiadać firmowy rachunek bankowy, prowadzić rachunkowość i wywiązywać się z terminowego płacenia podatków. Zanim jednak podejmiemy tę ostateczną decyzję, konieczne jest rozważenie formy prawnej zakładanej firmy.

Firma w Niemczech – krok po kroku

Bez różnicy na formę prawną działalności gospodarczej w Niemczech, na jaką się zdecydujemy, zobowiązani jesteśmy do zgłoszenia jej na specjalnym formularzu (Gewerbeanzeige – Verordnung) we właściwym Urzędzie do spraw Gospodarki lub Urzędzie Porządkowym gminy lub dzielnicy. Niektóre branże wymagają dokonania wpisu działalności gospodarczej do rejestru handlowego w Sądzie Rejestrowym.

Kolejno Urząd do spraw Gospodarki przekazuje informacje o nowej firmie Urzędowi Skarbowemu, jak również Zawodowemu Towarzystwu Ubezpieczeniowemu, Urzędowi Inspekcji oraz Izbie Przemysłowo-Handlowej lub Izbie Rzemieślniczej. Przedsiębiorstwa przynależące do powyższych izb zobowiązane są do uiszczania składek członkowskich.

Na szczególną uwagę zasługuje fakt, a jednocześnie ważna informacja, że przyjęcie zgłoszenia działalności gospodarczej przez Urząd ds. Gospodarki nie upoważnia przedsiębiorcy do jej uruchomienia. W Niemczech wymagane jest bowiem specjalne zezwolenie, którym jest Karta Rzemieślnicza (Handwerkskarte) lub wpis do Rejestru Rzemiosła, jaki obowiązuje na przykład przedsiębiorców budowlanych. Konieczne jest więc dowiedzenie się, jakich wpisów wymaga konkretna branża, jaką wybraliśmy na swoją działalność gospodarczą.

Co więcej, należy pamiętać, że Polacy mogą prowadzić na terenie Niemiec działalność gospodarczą, jeśli władze niemieckie uznają ich kwalifikacje, a dochody umożliwią samodzielne utrzymanie. W celu prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Niemiec zdecydowanie często jeszcze przed jej rozpoczęciem trzeba uzyskać koncesje i zezwolenia na prowadzenie działalności. Te należy uzyskać jeszcze przed rejestracją w Urzędzie do spraw Gospodarczych. W ramach uzyskania więc wszelkich potrzebnych dokumentów, pozwoleń oraz dopełnienia wszystkich wymaganych formalności będziemy zmuszeni do wizyty w banku, Izbie Przemysłowo-Handlowej, Izbie Rzemieślniczej, ale też kontaktu z adwokatem, doradcą podatkowym czy notariuszem.
Wybieramy formę prawną działalności gospodarczej w Niemczech

W Niemczech mamy do czynienia z poniższymi rodzajami działalności gospodarczej:

• jednoosobową działalnością gospodarczą Gewerbe
• spółką cywilną Gesellschaft bürgerlichen Rechts – GbR
• spółką jawną Gesellschaft bürgerlichen Rechts – GbR
• spółką komandytową Kommanditgesellschaft – KG
• spółką komandytową z komplementariuszem będącym spółką z o.o. – GmbH & Co. KG
• spółką z o.o. z niskim kapitałem zakładowym Unternehmergesellschaft – UG
• tradycyjną spółką z o.o. Gesellschaft mit beschränkter Haftung – GmbH
• spółką akcyjną Aktiengesellschaft – AG
• spółką komandytowo – akcyjną Kommanditgesellschaft auf Aktien – KgaA
• samodzielnym lub m oddziałem firmy w Niemczech Niederlassung/Betriebsstätte

Wszystko o spółce z o.o

Oprócz jednoosobowej działalności gospodarczej stosunkowo często wybieraną formą prawną otwieranych firm w Niemczech jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (GmbH). Może zostać ona otwarta nawet przez jedną osobę. Wówczas jednak konieczna jest specjalna umowa poświadczona przez notariusza.

Do szczególnych zalet spółki należy możliwość stworzenia elastycznej umowy pod kątem rodzaju wykonywanej działalności, ale tez w ramach indywidualnych potrzeb i oczekiwań wspólników. W Niemczech możliwe jest tworzenie spółek z ograniczoną odpowiedzialności, gdzie kapitał mogą stanowić zarówno wkłady pieniężne, ale też rzeczowe. Minimalny kapitał zakładowy spółek z ograniczoną odpowiedzialnością to 25 tysięcy euro.

W ramach nazwy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, koniecznie musi ona zawierać dopisek „mit beschränkter Haftung”.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Niemczech – uproszczona procedura

Do szczególnych zalet systemu niemieckiego należy fakt, że spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością można na terenie Niemiec założyć według uproszczonej procedury. Należy pamiętać, że korzystając z niej, konieczne jest wniesienie wyłącznie wkładów pieniężnych. Tu kapitał może jednak wynieść mniej niż 25 tysięcy euro, jak ma to miejsce w ramach zakładania spółki z o.o. w trybie zwykłym. Uproszczona procedura to także inne zasady, a mianowicie liczba wspólników, która nie przekroczyć trzech osób i koniecznie jednoosobowy zarząd.

Dla większości Polaków założenie spółki w Niemczech okazuje się na starcie jednak zbyt kosztowne zwłaszcza z uwagi na obowiązek wniesienia kapitału zakładowego. Dlatego zdecydowana większość decyduje się na samodzielną działalność gospodarczą, a dokładnie jednoosobową firmę.

Samodzielna działalność gospodarcza w Niemczech

Rzeczywiście założenie jednoosobowej firmy jest w Niemczech prostsze i mniej kosztowne. Jeśli chodzi o procedurę założenia takiej firmy okazuje się ona mniej skomplikowana i szybsza. Po pierwsze jednoosobowa firma nie musi być wpisana do Rejestru Handlowego. Niekonieczne jest w jej przypadku prowadzenie pełnej księgowości ani też sporządzanie bilansu.

Jednoosobowa działalność gospodarcza w Niemczech działa na podstawie wpisu do rejestru, który prowadzony jest przez gminy i dzielnice. Firma taka podlega regulacjom kodeksu cywilnego (Bürgerliche Gesetzbuch – BGB). Należy pamiętać jednak o tym, że niemieccy urzędnicy mogą zażądać od osoby chcącej otworzyć jednoosobową firmę dokumentów potwierdzających konkretne kwalifikacje zawodowe, ale też przedstawienia środków finansowych oraz biznesplanu, które uwiarygodnią sukces planowanego przedsięwzięcia.

Koncesje i pozwolenia dla działalności gospodarczych w Niemczech

Jeszcze przed rejestracją działalności gospodarczej należy upewnić się, jakie pozwolenia i koncesje będą od nas wymagane w ramach podjętej konkretnej działalności. Należy pamiętać, że posiadanie koncesji jest obowiązkowe w branżach takich jak transport, handel obwoźny, gastronomia, ubezpieczenia, ochrona, handel bronią, produkcja leków czy też w ramach świadczenia usług dla osób niepełnosprawnych.

W przypadku niektórych rodzajów rzemiosła istnieje konieczność posiadania i przedstawienia dyplomu mistrzowskiego.

W zakresie wolnych zawodów, które są formą działalności stosunkowo powszechnie wybieraną w Niemczech wymagane jest uznanie kwalifikacji zawodowych oraz spełnienie określonych warunków finansowych.

Biuro przedstawicielskie – reprezentacja

Biorąc pod uwagę formy działalności wymagające niskich nakładów, na szczególną uwagę zasługuje forma biura przedstawicielskiego inaczej reprezentacja (unselbständige Zweigniederlassung). Forma ta umożliwia przedstawienie polskiego przedsiębiorstwa na rynku niemieckim. Należy pamiętać jednak, że to forma, która nie ma własnej osobowości prawnej. Nie podlega obowiązkowi wpisu do Rejestru Handlowego, choć potrzebne jest w przypadku biura przedstawicielskiego zgłoszenie w Urzędzie do spraw Gospodarczych. Biuro koniecznie musi występować na rynku niemieckim pod nazwą zarejestrowaną w Polsce. Utworzenie biura przedstawicielskiego na terenie Niemiec może okazać się kluczowe i pierwszym krokiem do kolejno podjętych innych działań w celu na przykład otwarcia oddziału polskiej firmy w Niemczech czy też założenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Podatki w Niemczech – to należy wiedzieć

Należy wiedzieć, że w ramach zasad opodatkowania polskich firm w Niemczech stosowana jest umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. Polacy owszem zobowiązani się do płacenia podatku dochodowego w Niemczech, ale nie muszą rozliczać dochodów, jakie uzyskali w rodzimym kraju.

Zakładanie firmy w Niemczech – podsumowanie

W ramach chęci założenia firmy w Niemczech, warto zainteresować się ofertą usług, jakie świadczą agencje do spraw wspierania inwestycji. Są to dokładnie agencje mające swoje oddziały również poza terenem Niemiec. Ich głównym zadaniem jest zachęcanie przedsiębiorców do inwestowania w tym również za pomocą przejęcia istniejącego już w danym landzie zakładu.

Rzeczywiście firma założona w Niemczech może przynieść nam z uwagi na silnie rozwiniętą gospodarkę w tym kraju duże zyski. Zestawiając je z polskimi realiami wypadają naprawdę bardzo dobrze. Decyzję o działalności gospodarczej u naszych zachodnich sąsiadów należy podjąć jednak po dokładnej analizie naszej sytuacji. Śledzenie rynku niemieckiego relatywnie wcześnie przed rozpoczęciem działalności to oczywiście najlepsze, co możemy zrobić w ramach rozsądnego planowania celów i profesjonalnego działania. Co więcej, zawsze możemy zgłosić się o pomoc do specjalnych firm doradczych działających nie tylko na terenie Niemiec, ale też w Polsce.

Jeśli chodzi o prowadzenie działalności gospodarczej w Niemczech, to wiąże się ona z obowiązkami podatkowymi oraz księgowymi. Przedsiębiorcy koniecznie muszą prowadzić rachunkowość przedsiębiorstwa. Plan kont, prowadzenie ksiąg rachunkowych oraz złożenie deklaracji podatkowych to obowiązek, którego nijak nie da się pominąć. Co więcej, po zakończeniu roku obrotowego należy pamiętać o sporządzeniu specjalnego rocznego sprawozdania finansowego, którym jest bilans, rachunek zysków i strat, jak również rachunek przepływów finansowych. Koniecznością jest złożenie drogą elektroniczną deklaracji podatkowej do urzędu skarbowego. Aby nie zgubić się w gąszczu przepisów prawnych, jakie obowiązują w Niemczech, bardzo ważne jest więc zapoznanie się z zasadami, które obowiązują w Niemczech.

Firma w Niemczech – ważna decyzja

Obecnie mamy oczywiście o wiele więcej możliwości niż wcześniej. Dzięki przepisom, które ułatwiają nam dostęp do zakładania firm na terenie państw UE, możemy liczyć na zarobek rzeczywiście zdecydowanie wyższy niż w naszym kraju. Zanim jednak podejmiemy decyzję o firmie w Niemczech, koniecznie należy dowiedzieć się, jaka jest procedura jej założenia, ale też, co jest ważne w ramach jej prowadzenia.

Jeśli chodzi o system podatkowy czy księgowość, to różnią się one w Niemczech od tych, z jakimi mamy styczność w Polsce. Różnice nie są bardzo znaczące, ale niestety są i trzeba mieć świadomość, że są, jak również poznać je dokładnie. Sprawdźmy więc, jakie są te różnice.

Niemiecki system podatkowy – jakie różnice?

Pierwszą różnicą, na jaką należy zwrócić uwagę jest trwanie pierwszego roku obrotowego, który jet okresem rozliczeniowym. W Niemczech trwa on zwykle 12 miesięcy. W Polsce może być to nawet 18 miesięcy, ale nie krócej niż 12 miesięcy. W Niemczech okres rozliczeniowy może być krótszy niż 12 miesięcy. Jednak nigdy nie ulega on skróceniu.

Jeśli mamy wątpliwości co do powyższych kwestii, które rzeczywiście mogą okazać się na samym początku prowadzenia działalności gospodarczej w Niemczech, dobrym rozwiązaniem będzie skorzystanie z usług którejś z profesjonalnych firm współpracujących z renomowanymi kancelariami, a jednocześnie świadczącymi jakościowe usługi. Na starcie firmy może pojawić się wiele problemów, dlatego w tym wypadku warto korzystać z pomocy profesjonalistów z zakresu rachunkowości, księgowości, jak i systemu podatkowego.

Przyjrzyjmy się teraz kwestii sprawozdania finansowego, jakie trzeba wykonać w Niemczech tak samo jak w przypadku polskich realiów. Tu również mamy do czynienia z pewnymi różnicami. W Niemczech księgowość wymaga, aby każdy przedsiębiorca, którego zysk firmy został w danym roku kalendarzowym przekroczony powyżej 60 tysięcy euro, wykonał bilans zysków i strat. To samo dotyczy spółek kapitałowych. W tym wypadku również można skorzystać z pomocy firmy, która taki bilans wykona, jak również podpowie, jak uporać się z wszelkimi innymi formalnościami z zakresu księgowości w Niemczech, która wygląda nieco inaczej niż polska księgowość.

Sprawozdanie finansowe w Niemczech

W Niemczech mamy zdecydowanie więcej czasu na przygotowanie sprawozdania finansowego niż w Polsce. Przy pełnej księgowości w Polsce mamy około 3 miesięcy na dokonanie powyższego sprawozdania. W Niemczech mamy natomiast podział ze względy na rodzaj i wielkość firmy. Jednoosobowa działalność gospodarcza oraz spółki osobowe mają na wykonanie sprawozdania finansowego nawet rok.

Przechowywanie dokumentów księgowych

W przypadku polskich realiów od zamknięcia roku podatkowego przedsiębiorcy zobowiązani są do przechowywania dokumentów księgowych przez 5 lat. W Niemczech jest aż 10 lat. Biorąc pod uwagę tę, jak i jeszcze wiele innych różnic, jakie występują pomiędzy systemem polskim a niemieckim, prowadzenie księgowości warto powierzyć zaufanej profesjonalnie działającej firmie. Dzięki takiej decyzji będziemy w 100% pewni, że nic nie umknie nam w zakresie formalności i terminów. Na niemieckim rynku znajdziemy także szeroki wybór firm, które zajmują się archiwizowaniem dokumentów, z których usług również warto skorzystać.

Rozważając wybór profesjonalnej pomocy, przedsiębiorcy unikają kar związanych z nieprawidłowościami w zakresie formalności, ale też w ramach wielu innych kwestii związanych z prawidłowym prowadzeniem działalności gospodarczej. Kolejnym atutem takiego rozwiązania jest brak konieczności przyswajania skomplikowanych przepisów niemieckiego prawa podatkowego oraz terminów, które obowiązują wszystkich przedsiębiorców bez różnicy na wybór formy prawnej działalności.

Niemiecka podwójna księgowość

W ramach wielu form działalności gospodarczej w Niemczech, mamy do czynienia z tzw. podwójną księgowością. Spotkamy się w tym wypadku z nazwą doppelte Buchhaltung. W przedsiębiorstwach prywatnych dominuje ta forma prowadzenia księgowości finansowej, dlatego warto przyjrzeć się jej nieco dokładniej. Przede wszystkim chodzi w niej o to, że wszelkie transakcje takie jak usługi, sprzedaż towarów rejestrowane są podwójnie.

Każda czynność, a zarazem wartość w przypadku podwójnej księgowości musi zostać ujęta podwójnie. Musi zostać więc zaksięgowana po stronie „Ma” oraz po stronie „Winien”.

Wyniki przedsiębiorstwa w ramach podwójnej księgowości wykazywane są więc w dwojaki sposób przez porównanie kapitału własnego roku bieżącego z poprzednim bilansowy rokiem, jak również przy pomocy porównania kosztów i przychodów bieżącego roku w rachunku zysków i strat.

Księgowanie i konta księgowe

Każde zdarzenie gospodarcze ujęte na dwóch kontach powoduje zmianę co najmniej dwóch pozycji albo trzech. Inne pozycje bilansowe nie ulegają zmianie. Zamiast więc tworzyć nowy bilans po każdej z operacji gospodarczej, zdecydowanie wygodniejsza jest zmiana tylko tych pozycji, które dotyczą danych operacji gospodarczych.

Prawidłowa księgowość wymaga bilansu na konta aktywne i pasywne. Na nich następuje wprowadzanie stanów początkowych zgodnie z zasadą, że gdy wartości w bilansie znajdują się po lewej stronie, zostają przenoszone także na lewą stronę konta „Winien”. Wartości z prawej strony bilansu muszą znaleźć się w po prawej stronie konta „Ma”.

Wyróżnia się także neutralne zaksięgowania pojawiające się zarówno w bilansie, jak i w rachunku zysków i strat. Mamy w tym wypadku sytuacje takie jak: zmianę w aktywach, zmianę w pasywach, wzrost aktywów i pasywów, zmniejszenie aktywów i pasywów, pozytywny wpływ, negatywny wpływ,

O zasadach prowadzenia prawidłowej księgowości GOB

Zasady te można ująć w dwóch głównych postulatach „wiarygodności” oraz „zrozumiałości”. Jeśli chodzi o wiarygodność w księgowości, to oznacza ona to, że wszystko musi zostać księgowane w ten sposób, jak rzeczywiście miało miejsce w rzeczywistości. Fikcyjne księgowania są czynem zabronionym inaczej fałszerstwem. Zrozumiałość księgowania oznacza przejrzystość, jednoznaczność oraz czytelność.

Obowiązkowa dokumentacja w ramach zapisów księgowych

Postulaty wiarygodności i zrozumiałości oznaczają, że nie księgowanie nie może nastąpić bez odpowiednich dokumentów. Jeśli dowód księgowy nie powstał ze zdarzenia gospodarczego, konieczne jest przygotowanie dowodu własnego jak na przykład kopii rachunku wychodzącego, dowodu księgowego.

Przedsiębiorcy w Niemczech muszą liczyć się z faktem kontroli urzędu skarbowego. Muszą być na nią dobrze przygotowani. Warto pamiętać, że w Niemczech mamy do czynienia z obowiązkiem przechowywania dokumentów księgowych. Jeśli chodzi o listy handlowe, należy przechowywać je przez 6 lat. Dobwody księgowe jak na przykład rachunki muszą być przechowywane 10 lat.

Zasady uporządkowania i zasady rachunkowości

Podsumowując temat księgowości niemieckiej, która z jednej strony rzeczywiście może być dla osób niemających dotychczas styczności z tym obszarem, warto przedstawić kolejne zasady, czyli zasady uporządkowania oraz zasady rachunkowości.

W ramach pierwszych zasad uporządkowania musimy pamiętać, ze każde zdarzenie gospodarcze musi być ujęte w jednym dowodzie księgowym, a dowody księgowe należy pojmować w sposób ciągły, zupełny i chronologiczny. Co więcej, zdarzenia gospodarcze podlegają systematyzacji.

W ramach zasad rachunkowości mamy: zasadę dokumentacji, zrozumiałości i przejrzystości, bilans roczny sporządzony w języku niemieckim, zasadę kompletności, czytelność skrótów, zasadę prawdziwości oraz wiarygodności, czytelne zapisy oraz zasadę, że nie ma księgowania bez dowodu księgowego.

Niemiecka księgowość – podsumowanie

Jak widać niemiecka prowadzenie w prawidłowy sposób niemieckiej księgowości, która została ujęta w naprawdę wielu zasadach, może sprawić trudność polskim przedsiębiorcom. Zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę brak znajomości języka niemieckiego może okazać się, że bardzo szybko popełnimy błąd, który może nas dużo kosztować. W tym wypadku rozsądne jest znalezienie renomowanej firmy, która współpracując z kancelariami zapewni nam jakościowe usługi. Prowadzenie księgowości wymaga czasu, ale też odpowiedniej wiedzy i doświadczenia. Bez tego trudno poradzić sobie w gąszczu przepisów prawnych na przykład związanych z podatkami, które ulegają przecież zmianom.

Decyzja co do skorzystania z pomocy jest oczywiście najlepszym rozwiązaniem, ponieważ wtedy unikniemy jakichkolwiek nieprawidłowości. Poza tym, korzystając z usług firm w zakresie księgowości, zawsze będziemy dobrze przygotowani na ewentualną kontrolę niemieckiego urzędu skarbowego. Nie sposób być do takiej wizyty nieprzygotowanym, ponieważ to kwestia przyszłości naszej firmy na rynku niemieckim. Znalezienie firmy, która zajmie się powyższymi kwestiami od A do Z nie stanowi trudności. W Niemczech funkcjonuje wiele takich usługodawców. Przy wyborze warto kierować się doświadczeniem danych firm, jak i opiniami innych klientów zwłaszcza Polaków, którzy zlecili księgowość i mogą wypowiedzieć się na temat świadczonych przez firmę usług. Jeśli mamy poważne plany co do biznesu w Niemczech, koniecznie należy znaleźć tego rodzaju profesjonalne wsparcie, ponieważ będziemy w tym wypadku mieli do czynienie z zupełnie innymi przepisami i obowiązkami niż w naszym kraju.

W związku, że coraz więcej Polaków decyduje się na firmę w Niemczech, przygotowaliśmy obszerny artykuł na temat podatku VAT w tym kraju. Sprawdzimy, jakie są obowiązki w związku z posiadaniem statusu niemieckiego podatnika VAT. Podpowiemy, jak dokładnie wygląda procedura rejestracji do VAT w Niemczech. Ten praktyczny przewodnik zawierający mnóstwo wskazówek, informacji i podpowiedzi przyda się każdemu, kto planuje działalność gospodarczą u naszych zachodnich sąsiadów.

Należy pamiętać, że rejestracja do VAT w Niemczech jest pierwszym krokiem, aby prowadzić opodatkowaną działalność gospodarczą w tym państwie. Kolejnym krokiem jest uzyskanie niemieckiego numeru VAT-UE, ale też spełnienie szeregu innych obowiązków, które są ściśle związane z rozliczeniem niemieckiego podatku VAT. Zachęcamy do przydatnej lektury.

O deklaracjach w niemieckim podatku VAT

Warto wiedzieć, że niemiecki podatek VAT rozlicza się rocznie. W polskich realiach mamy rozliczenia miesięczne lub kwartalne. W Niemczech należy złożyć roczną deklarację Umsatzsteuerjahreserklärung, ale też wstępne deklaracje Umsatzsteuervoranmeldung.

Wstępne niemieckie deklaracje są podobne do polskich deklaracji VAT-7 oraz VAT-7k. To właśnie w nich wykazać należy transakcje wymagane z punktu widzenia podatku VAT. Na ich podstawie uiszcza się należny podatek w postaci zaliczki Vorauszahlung. Od tego podatku odlicza się podatek naliczony Vorsteuer. Jeśli chodzi o rozliczenie podatku, to wygląda ono podobnie jak w przypadku naszych polskich realiów.

Jako podstawowym okres rozliczeniowym w Niemczech przyjmuje się kwartał. Jeśli kwota należnego podatku w poprzednim roku jest wyższa niż 7,5 tysiąca euro, okresem rozliczeniowym staje się wówczas miesiąc.

W przypadku gdyby okazało się, że kwota podatku za zeszły rok wyniosła mniej niż 1 tysiąc euro, urząd skarbowy może podjąć decyzję o zwolnieniu podatnika ze składania wstępnych deklaracji, a jednocześnie z uiszczania zaliczek.

Na szczególną uwagę zasługuje sytuacja, gdy w poprzednim roku kalendarzowym podatnik miał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym, a dokładnie w kwocie, która przewyższała 7,5 tysiąca euro. Wówczas podatnicy podatnicy mogą zrezygnować z rozliczeń kwartalnych i zdecydować się na comiesięczne rozliczenia.

Każdy nowy przedsiębiorca rejestrujący się do VAT w Niemczech w pierwszym roku działalności oraz w roku następnym musi składać wstępne miesięczne deklaracje. Nie może korzystać z kwartalnych deklaracji. Wstępne deklaracje składa się do 10 dnia następnego miesiąca. To również obowiązujący termin do uiszczenia zaliczki.

Deklaracje podatkowe w Niemczech składa się drogą elektroniczną. W tym wypadku podatnicy korzystają z portalu Elster www.elster.de. Wyłącznie z uwagi na uzasadniony wniosek, niemiecki urząd skarbowy może zwolnić podatnika z obowiązku składania deklaracji w formie elektronicznej.

Podatkowa deklaracja roczna Umsatzsteuerjahreserklärung

Oprócz wstępnych deklaracji podatkowych (miesięcznych, kwartalnych) w Niemczech obowiązkiem jest złożenie deklaracji rocznej. Roczna deklaracja jest sumą wstępnych deklaracji, które zostały złożone w danym roku. W tym wypadku nie można wykazać większych odchyleń. Roczna deklaracja musi zostać złożona do 31 maja następnego roku. Jeśli jednak nasza firma jest obsługiwana przez doradcę podatkowego, co jest oczywiście niezwykle rozsądne i korzystne rozwiązanie, termin złożenia rocznej deklaracji zostaje wydłużony do końca roku.

Wraz z nadchodzącym 2018 rokiem okresy rozliczeniowe ogólnie zostaną wydłużone. W przypadku podatników, którzy nie będą obsługiwani przez doradców podatkowych okres wydłuży się do 31 lipca roku następnego, a do końca lutego drugiego roku po końcu okresu rozliczeniowego w przypadku firm obsługiwanych przez doradcę podatkowego.

Jeśli chodzi o formę złożenia deklaracji rocznej pozostaje ona taka sama, jak w przypadku wstępnych deklaracji. Konieczne jest w tym przypadku złożenie jej również w formie elektronicznej. Podatnik wyłącznie w uzasadnionych przypadkach może zostać zwolniony z obowiązku.

Informacje podsumowujące (Zusammenfassende Meldung)

Podobnie jak w Polsce w Niemczech podatnicy VAT zobowiązani są do składania informacji podsumowujących, które dotyczą wewnątrzwspólnotowych transakcji. W Niemczech informacje te składane są miesięcznie do 25 dnia następnego miesiąca.

Inaczej sytuacja wygląda, jeśli chodzi o podatników, którzy w bieżącym oraz w ostatnich czterech kwartałach nie przekroczyli kwoty 5 tysięcy euro w stosunku do transakcji, jakie podlegają informacjom podsumowującym. W tym wypadku istnieje możliwość składania informacji kwartalnie. Terminem nadal pozostaje 25 dzień miesiąca tu jednak miesiąca następnego po zakończeniu kwartału.

Istnieje jeszcze inna sytuacja, w której możliwe jest złożenie wyłącznie rocznej podsumowującej informacji do 25 stycznia roku następnego. Sytuacja ta dotyczy podatników, którzy zostali zwolnienie z obowiązku składania wstępnych deklaracji oraz tych podatników, których obrót w poprzednim roku nie przekroczył 200 tysięcy euro, a suma wewnątrzwspólnotowych transakcji nie byłą wyższa niż 15 tysięcy euro. W tym wypadku podobnie jak w Polsce niewymagane jest składanie informacji zerowych. Jeśli więc w danym miesiącu nie miała miejsca żadna unijna transakcja, niepotrzebne jest przygotowanie podsumowującej informacji. Informacje podsumowujące składa się drogą elektroniczną.

Zgłoszenia Intrastat

Do spełnienia obowiązków statystycznych zobowiązane są te firmy zarejestrowane do VAT w Niemczech, które dokonują w ramach transakcji wywozu lub przywozu towarów na terytorium Niemiec. W tym wypadku konieczne złożenie zgłoszenia Intrastat, które należy składać miesięcznie do 10 dnia następnego miesiąca. Intrastat składa się drogą elektroniczną.

W myśl przepisów niemieckich wprowadzone zostały progi wartościowe, po których obowiązkiem jest złożenie zgłoszeń Intrastat. W przypadku przywozu towarów na teren Niemiec obowiązuje próg 8 tysięcy euro za poprzedni rok kalendarzowy. Jeśli w bieżącym roku próg nie jest przekroczony, obowiązek powstaje od miesiąca, w którym przekroczono próg. Pod uwagę brana jest wartość transakcji.

Usługi budowlane w Niemczech – co z VAT?

Brak obowiązku rejestracji do VAT

Miejscem świadczenia usług związanych z nieruchomościami, do których przypisane są usługi budowlane, jest miejsce położenia nieruchomości. Ustalenie miejsca świadczenia niezależne jest od tego, czy strony są podatnikami VAT. Jeśli więc polska firma świadczy usługi budowlane w Niemczech na rzecz innej niemieckiej firmy, miejsce świadczenia usług będą Niemcy, a co za tym idzie, usługi budowlane będą opodatkowane w Niemczech. Kiedy więc dla polskiej firmy nie powstanie obowiązek rejestracji do VAT? Nastąpi to w przypadku, gdy wykona daną usługę w ramach eksportu usług i przerzuci ciężar rozliczenia (reverse charge) na odbiorcę usług, czyli niemieckiego podatnika VAT.

Obowiązek rejestracji do VAT w Niemczech

Z obowiązkiem rejestracji do VAT w Niemczech będziemy mieli do czynienia w przypadku firmy budowlanej wtedy, gdy nie przerzuci ona obowiązku rozliczenia podatku na odbiorcę usługi. Rejestracja do VAT w Niemczech jest wymagana również wtedy, gdy powyższy obowiązek przejdzie na polską firmę. O rejestracji do VAT będziemy mówili więc wtedy, gdy usługi budowlane będą świadczone w Niemczech na rzecz osoby prywatnej, która nie jest podatnikiem VAT oraz wtedy, gdy będą one wykonywane w Niemczech za pośrednictwem podwykonawców. Należy pamiętać, że usługi budowlane świadczone na rzecz osób prywatnych nie zapewniają możliwości przerzucenia obowiązku rozliczenia podatku VAT. Osoby prywatne nie są podatnikami tego podatku.

W sytuacji, gdy polska firma świadczy usługi budowlane w Niemczech i korzysta z podwykonawców, musi liczyć się z obowiązkiem rejestracji do VAT w Niemczech. Obowiązek wynika z faktu, że polska firma otrzymuje od każdego z podwykonawców fakturę w ramach odwrotnego obciążenia (reverse charge). W tym wypadku na polską firmę zostaje przeniesiony obowiązek rozliczenia podatku VAT w Niemczech i nie może ona przerzucić kolejno tego obowiązku na zamawiającego.

VAT w Niemczech – podsumowanie

Jeśli chodzi o rozliczenia VAT i sam podatek w Niemczech, to sprawy jak widać mogą okazać się dla osób, które nie mają doświadczenia z przepisami niemieckimi dość skomplikowane. Aby nie dopuścić do pojawienia się jakichkolwiek nieprawidłowości, warto zdecydować się na profesjonalne wsparcie doradczych firm zapewniających jednocześnie świadczenie usług. Te współpracują z renomowanymi kancelariami, dlatego zapewniają naprawdę właściwą pomoc.

Początki prowadzenia biznesu zarówno w naszym kraju, jak i w Niemczech są trudne. Z uwagi na fakt, że na co dzień nie zajmujemy się śledzeniem przepisów podatkowych, jak również z innych dziedzin prawa, prawidłowe prowadzenie księgowości, rozliczenia podatkowe firmy oraz wiele innych kwestii mogą stanowić problem. Właśnie z tych powodów warto udać się po pomoc do biura rachunkowego, które zapewnia kompleksowe usługi od A do Z. To usługi doradztwa prawnego i podatkowego, które stanowią niezastąpioną pomoc dla każdego młodego przedsiębiorcy.

Na rynku niemieckim znajduje się szeroki wybór takich biur, dlatego bez problemu każdy z potrzebujących znajdzie dla siebie odpowiednią ofertę. W ramach wyboru warto kierować się kryteriami doświadczenia firm, jak i opiniami innych klientów, którzy już korzystają z usług i mogą wypowiedzieć się na temat ich jakości. Dzięki pomocy profesjonalistów młodzi przedsiębiorcy będą ponadto dobrze przygotowani do kontroli niemieckiego urzędu skarbowego, jak również zapewnioną będą mieli odpowiednią archiwizację dokumentów, które wymagane są przy tego typu kontrolach. Niejednokrotnie firmy świadczące usługi prawne zapewniają klientom także reprezentowanie przed urzędami, co jest kolejnym powodem, aby skorzystać z ich usług i być w 100% pewnym prawidłowego dopełniania wszelkich formalności.

Coraz więcej osób decyduje się na działalność poza granicami naszego kraju. Udajemy się do naszych zachodnich sąsiadów, ponieważ to właśnie w Niemczech możemy skorzystać z zupełnie doskonałych warunków, jeśli chodzi o podatki i warunki zarobkowe. Obecnie ogromna ilość osób zwłaszcza młodych myśli o tym, aby pracować na własny rachunek. Jest to przede wszystkim zdecydowanie bardziej opłacalne niż zatrudnienie się w czyjejś firmie.

Takie plany snują przede wszystkim osoby pracujące w branży, w której mogłyby bez najmniejszego problemu prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą. Jeśli chodzi o założenie firmy poza granicami naszego kraju na przykład w Niemczech warto dokładnie zapoznać się z najważniejszymi informacjami na ten temat. Przede wszystkim najistotniejsze jest to, że firmę można założyć w Niemczech nawet bez meldunku.

Dlaczego firma w Niemczech?

Po pierwsze założenie firmy w Niemczech okazuje się bardzo opłacalne z powodu korzystnych warunków podatkowych. Nie ma się co dziwić, że to właśnie na to państwo decydujemy się najczęściej, ponieważ jest ono naszym bliskim sąsiadem, gdzie można zarobić znacznie większe pieniądze, wykonując tę samą pracę co w Polsce. Z takich możliwości z roku na rok korzysta coraz większa ilość młodych przedsiębiorców, którzy wolą przedsięwziąć kroki i zacząć zarabiać o wiele więcej niż jest to możliwe w naszym kraju.

Do Niemiec wyjeżdża wielu fachowców. Bardzo często są osoby znające się na pracach remontowych i budowlanych. W tych dziedzinach to często spotykane rozwiązanie.

Specjalistom, fachowcom i osobom rzeczywiście znającym się na danej pracy płaci się w Niemczech adekwatne pieniądze względem ich umiejętności i doświadczenie. Po czasie jednak osoby te decydują się zarabiać jeszcze więcej, otwierając własną firmę i zatrudniając własnych pracowników. Problem pojawia się wtedy, gdy nie mają oni stałego miejsca zamieszkania, a do pracy tylko dojeżdżają na zasadzie kontraktów.

Jak założyć firmę budowlaną w Niemczech bez meldunku?

Oczywiście, że problemem jest nieposiadanie meldunku. W tym wypadku najlepiej udać się do jednej z firm, które zapewniają adres do rejestracji firmy. Na rynku można znaleźć szeroki wybór tego rodzaju usługodawców, dlatego bez problemu można znaleźć usługodawcę, który sprosta oczekiwaniom. Przede wszystkim tego typu firmy wiedzą, jak zakłada się działalność gospodarczą w Niemczech. Pomagają więc w dopełnieniu wszelkich formalności, ale też są pomocne w zakresie prowadzenia firmy. Bardzo często zapewniają usługi księgowe oraz fachowe doradztwo na każdym etapie współpracy.

Firma w Niemczech – najważniejszy adres zameldowania

Adres zameldowania to priorytet jeśli chodzi o rejestrację działalności gospodarczej w Niemczech. Osoby niemieszkające w Niemczech mają dylemat, w jaki sposób obejść problem, bo przecież prowadzenie firmy właśnie na tym terenie jest zdecydowanie bardziej opłacalne niż w naszym kraju. Co więc zrobić? W odpowiedzi pojawiają się specjalne firmy, które zapewniają adres swoim klientom do rejestracji działalności gospodarczej. W tym wypadku okazują się rzeczywiście znakomitym rozwiązaniem bez konieczności wynajmowania biura i meldunku w Niemczech.

Działalność gospodarcza w Niemczech

Firma w Niemczech bez meldunku to oczywiście rozwiązanie, którego szuka spore grono osób z pomysłem na biznes za granicą. Wynajmowanie biura czy mieszkania w celach meldunkowych może okazać się zwłaszcza na samym początku nieopłacalne. O wiele korzystniejszym sposobem na prowadzenie biznesu w Niemczech bez meldunku jest współpraca z firmą, która udostępnia adres do rejestracji firmy, ale też zapewnia kompleksową obsługę. Przede wszystkim firma obsługuje korespondencję, odsyłając ją pod wskazany adres.

W niedługim czasie od rejestracji działalności gospodarczej z wielu urzędów do przedsiębiorcy przychodzi spora ilość pism, na które koniecznie należy odpowiedzieć. Dzięki takiemu rozwiązaniu można zapewnić sobie pomoc również w kwestii dokumentów, które należy odesłać czy odpowiedzieć na nie.

Zalety prowadzenia działalności gospodarczej w Niemczech bez meldunku

Prowadzenie firmy na terenie naszego zachodniego sąsiada to szerokie perspektywy rozwoju w relatywnie krótkim czasie. Dzięki usługom firm zajmujących się użyczaniem adresu do rejestracji firmy w Niemczech niemal w ekspresowym tempie można rozpocząć swój biznes poza granicami naszego kraju, ale też skorzystać z wygodnego sposobu na prowadzenie działalności.

Firmy te, jak już zostało wcześniej wspomniane zapewniają swoim klientom kompleksowe usługi, dzięki którym przedsiębiorcy nie muszą martwić się o wszelkie formalności w ramach prowadzenia biznesu czy o księgowość. Fachowe doradztwo w ramach przepisów prawnych to kolejny atut skorzystania z powyższych usługodawców. Decydując się na takie rozwiązanie bez problemu rozpoczniemy działalność w Niemczech bez konieczności wynajmowania mieszkania czy też biura. Firma użyczająca adresu zajmie się też obsługą przychodzącej korespondencji.

Prawo podatkowe rozróżnia numer podatkowy Steuernummer, który jest numerem do identyfikacji transakcji wewnątrzkrajowych – transakcji stricte niemieckich oraz numer będący odpowiednikiem polskiego NIP służący dla celów podatku VAT Umsatzsteuer – Identifikationsnummer. Sprawdź, co koniecznie należy wiedzieć w temacie VAT-u w Niemczech, podatkowej rejestracji w Niemczech oraz numerów podatkowych na terytorium Niemiec.

Polska firma świadcząca usługi w Niemczech

Polskie firmy świadczące usługi w Niemczech podlegają przepisom polskiej ustawy o podatku VAT. Miejscem świadczenia usług może być w myśl ustawy Polska. Świadczenie usług może być rozliczane jako odwrotne obciążenie reverse charge. Należy pamiętać, że VAT jest podatkiem terytorialnym. Mamy więc czynności, w ramach których miejscem opodatkowania będzie terytorium Niemiec. Jeśli przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą na terytorium Niemiec, mając siedzibę w Polsce, podlega przepisom postępowania podatkowego w Niemczech. W takim wypadku musi zgłosić działalność w niemieckim Urzędzie Skarbowym.

• Rejestracja podatkowa w niemieckim Urzędzie Skarbowym
• Koniecznie ważne jest wiedzieć, kiedy rejestracja podatkowa w niemieckim Urzędzie
• Skarbowym jest obowiązkowa. Oto następujące przypadki:
• sprzedaż i kupno towaru na terytorium Niemiec
• świadczenie usług na terytorium Niemiec na rzecz osób prywatnych
• świadczenie usług sprzedaży wysyłkowej po przekroczeniu limitu dostaw do Niemiec w
• wysokości 100 tysięcy euro

Jakie firmy mogą rejestrować się w Niemczech?

W Niemczech mogą rejestrować się przedsiębiorcy jednoosobowi, spółki kapitałowe oraz spółki osobowe.

Jednoosobowa działalność gospodarcza (Einzelunternehmen, selbstständige Erwerbstätigkeit) nie wymaga kapitału początkowego. Niewymagane jest w jej przypadku prowadzenie pełnej księgowości, a jej założenie charakteryzuje się minimum koniecznych formalności. Jednoosobową działalność należy wpisać do rejestru handlowego.

Spółki osobowe podobnie jak w przypadku naszego kraju wymagają już zdecydowanie więcej formalności oraz wymogów. Potrzebne w ich przypadku są również wyższe nakłady finansowe. Do charakterystycznych działalności w tym obszarze należą spółki: cywilna, komandytowa, akcyjna, jawna oraz spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Decydując się na założenie spółki kapitałowej w Niemczech, potrzebne jest wniesienie kapitału zakładowego. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mają określoną z góry minimalną kwotę 25 tysięcy euro. Do spółek kapitałowych zalicza się spółkę z o.o. Niemczech Gesellschaft mit beschränkter Haftung inaczej GMBH oraz spółkę akcyjną Aktiengesellschaft, w skrócie AG.

Na szczególną uwagę zasługuje również kolejny rodzaj działalności w Niemczech zwany przedstawicielstwem lub biurem przedstawicielskim (Betriebsstätte, unselbständige Zweigstelle). Jest to bardzo popularna forma działalności na rynku niemieckim. Przedstawicielstwo wymaga rejestracji w urzędzie (Gewerbeamt).

Gewerba czyli własna działalność gospodarcza oprócz daleko idących korzyści niesie ze sobą koszty, na które należy być przygotowanym. Jest nie tylko źródłem dochodu, ponieważ generuje koszty, które każdy właściciel firmy musi osobiście pokryć. Prowadząc własną gewerbę nie są to wysokie kwoty w porównaniu z innymi działalnościami. Warto przyjrzeć się najbardziej popularnymi rodzajom działalności. Jedną z nich jest opiekunka osób starszych.

Opiekunka osób starszych prowadząca własną gewerbę – jakie koszty?

Jeśli chodzi o powyższą działalność, opiekunki osób starszych muszą liczyć się z następującymi kosztami: ubezpieczeniem zdrowotnym, które jest obowiązkowe, opcjonalnym ubezpieczeniem emerytalnym, ale też wieloma innymi kosztami. Takimi są koszty reklamy firmy, dojazdów do klientów czy też koszty prowadzenia dokumentacji.

Ubezpieczenie zdrowotne

Jeśli chodzi o ubezpieczenie zdrowotne, które jest dobrowolnym ubezpieczeniem należy liczyć się z kosztami nawet 200 euro miesięcznie. Kwota różni się od tego, co dokładnie oferuje dane biuro. Poniżej znajdują się przykładowe koszty związane z prowadzeniem działalności gewerby, gdy korzystamy z oferty biura.

• dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne – ubezpieczenie to może wynieść około 51 euro za 2 miesiące pracy lub około 71 euro za 3 miesiące pracy
• opcjonalne ubezpieczenie emerytalne – koszt waha się w granicach 85 euro
• prowadzenie dokumentacji gewerbe – jeśli zajmuje się tym biuro, czyli firma
• zewnętrzna, która oferuje także założenie firmy, koszt może wynieść tutaj od 50 do 120 euro miesięcznie
• reklama – w tym wypadku chodzi o wizytówki czy stronę internetową, co kosztuje
• właściciela gewerby około 100 euro jednorazowo
• opcjonalny dojazd do klienta – choć nie wszystkie firmy prowadzące gewerbę zapewniają
• transport do Niemiec i z powrotem, koszt może wynieść około 100 euro

Podsumowując powyższe koszty, okazuje się, że jeśli właściciel gewerby zdecyduje się na wsparcie firmy zewnętrznej, koszt prowadzenia działalności może wynieść około 525 euro.

Konkurencyjne ceny prowadzenia gewerby przez atrakcyjne biura

Prowadzą działalność gospodarczą związaną z opieką nad osobami starszymi, można wyszukać jeszcze bardziej atrakcyjnego cennika, a jednocześnie firmy, która zajmuje się świadczeniem pełnego wachlarza usług. W najlepszym wypadku, będziemy mówili o poniższych konkurencyjnych kosztach:

• dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego – gdzie za 3 miesiące zapłacimy jedynie 71 euro, co wynosi niecałe 24 euro na każdy miesiąc
• opcjonalnego ubezpieczenia emerytalnego – będzie to 85 euro
• prowadzenia dokumentacji gewerbe – 35 euro miesięcznie
• reklamy – zdecydowanie często można uzyskać ją gratis

W powyższym przypadku łączny koszt wyniesie nas jedynie 191 euro. Jest to relatywnie duża różnica, dzięki której właściciel gewerbe oszczędza. Przed podjęciem decyzji o konkretnym biurze, warto sprawdzić o usługodawcy opinie innych jego klientów, aby być w 100% pewnym właściwego wyboru.

Kosztów prowadzenia działalności w Niemczech nie da się ujednolicić. W zależności od rodzaju działalności, na jaką się zdecydujemy, będziemy zmuszeni ponieść inną kwotę ubezpieczeń, ale też kosztów związanych stricte z prowadzeniem firmy. W Niemczech z całą pewnością mamy do czynienia z szerszym zakresem świadczeń na wysokim poziomie. Podejmując działalność na terytorium Niemiec, możemy zarejestrować firmę na miejscu lub w Polsce, świadcząc usługi transgraniczne. Przyjrzyjmy się zatem temu, co najważniejsze, czyli składkom ubezpieczeniowym, jak wyglądają w naszym kraju, a jak w Niemczech.

Polskie realia – ubezpieczenia społeczne

W Polsce właściciele firm muszą naliczać składki ubezpieczeniowe od podstawy miesięcznej, która jest z góry narzucona. Jest to obecnie minimum 2704,31 zł, co przekłada się na składki ubezpieczeniowe w comiesięcznej kwocie 840,76 zł. To kwota obejmująca ubezpieczenia: zdrowotne, emerytalne, rentowe oraz wypadkowe. Składkę zdrowotną można odliczyć od podatku. Do kast ZUS-u płacimy ostatecznie 517,68 zł miesięcznie. Koszty ubezpieczeń są w Polsce niższe, jeśli rejestrujemy działalność po raz pierwszy lub od zawieszenie poprzedniej działalności minęło co najmniej 5 lat. Tu koszt będzie wynosił nieco ponad 300 zł.

Niemieckie realia – koszty ubezpieczeń

Od 1 stycznia 2009 roku wprowadzono w Niemczech obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, które można opłacać do państwowej lub prywatnej kasy ubezpieczeniowej.

Przykładowe wyliczenia składek na prywatne ubezpieczenie zdrowotne:

• mężczyzna, samotny, 31 lat przy wkładzie własnym w wysokości 3000 euro zapłaci 170 euro
• mężczyzna, samotny, 31 lat bez wkładu własnego zapłaci 400 euro
• mężczyzna, samotny, 40 lat zapłaci 210 euro
• mężczyzna, 40 lat z żoną i trójką dzieci zapłaci 634 euro

Jak widać obowiązuje zasada, że opłaty na ubezpieczenie są wyższe, im osoba jest starsza. Za dzieci i niepracującą żonę składki ustalane są indywidualnie.

Rentenversicherung

Składka emerytalna to dodatkowa składka naliczana w Niemczech od dochodu brutto. Wynosi 19,9%. Osoby, które rozpoczynają dopiero działalność, przez 3 lata mogą skorzystać z okresu zwolnienia od składki. Składka emerytalna obowiązkowo dotyczy rzemieślników, opiekunki oraz osoby wykonujące prace chałupnicze. Pozostałe osoby mogą z tego ubezpieczenia zrezygnować. Niemniej jednak na starość nie będą wówczas uzyskiwały świadczenia emerytalnego.

Podsumowując w Polsce zmuszeni jesteśmy do odprowadzania do ZUS-u ponad 500 zł miesięcznie. W Niemczech może być to nawet koszt 100 euro, ale wówczas zmuszeni będziemy do indywidualnego leczenia. Jeśli co miesiąc będziemy płacić nieco ponad 400 euro, w Niemczech skorzystamy z wysokiej jakości opieki zdrowotnej, a na starość wysokiej emerytury, która zapewni nie tylko potrzeby pierwszego rzędu jak w wielu przypadkach wygląda to w naszym kraju. Wybór pozostaje oczywiście do nas. Warto go dokładnie przemyśleć.